ઉત્તર પ્રદેશના શાહજહાંપુર જિલ્લામાં ‘જુતા માર’ હોળીની એક અનોખી પરંપરા ચાલી રહી છે, જેમાં આઠ કિ.મી.ની લાંબી ‘લાટ સાહેબ’ ની શોભાયાત્રા નીકળે છે.

કોઈ પણ પ્રકારનો વિવાદ નથી, તેથી વહીવટીતંત્ર દ્વારા શોભાયાત્રાના માર્ગે પડતી ડઝનેક મસ્જિદોને તાડપત્રીથી આવરી લેવામાં આવ્યા છે. છેલ્લા ઘણા સમયથી મસ્જિદોને ઢાંકવાનું કામ ચાલી રહ્યું છે.

હોળીના દિવસે શહેરમાં લાટ સહબની બે શોભાયાત્રા નીકળી હતી. મુખ્ય લાત સાહેબ સરઘસ લગભગ આઠ કિમી લાંબી છે, જે ઠીક થવામાં ત્રણ કલાકથી વધુ સમય લે છે.

શોભાયાત્રામાં, એક વ્યક્તિ લાટ સાહેબના રૂપમાં ભેંસની ગાડી પર બેઠો હોય છે અને ત્યારબાદ તેને પગરખાં અને સાવરણી સાથે શહેરની આસપાસ ફેરવવામાં આવે છે. આ દરમિયાન શહેરના સામાન્ય લોકો પણ લટ સાહેબને પગરખાં ફેંકીને મારી નાખે છે. તે જ રીતે બીજી નાની નાની સાથ જુલૂસ પણ તે જ દિવસે બહાર આવે છે.

આ સમયગાળા દરમિયાન સાંપ્રદાયિક સુમેળને રોકવા માટે, પોલીસ અને પ્રશાસને ધર્મશાળાઓ, ખાસ કરીને મસ્જિદો અને મસ્જિદોને રસ્તામાં પ્લાસ્ટિક અને તાડપત્રીથી ઢાંકી દીધી છે અને રસ્તામાં પોલીસ બંદોબસ્ત ગોઠવી દીધો છે.

શાહજહાંપુર મ્યુનિસિપલ પોલીસ અધિક્ષક સંજય કુમાર કહે છે, “વહીવટીતંત્રે તેના ખર્ચે શોભાયાત્રાની રીત આવતા 25 જેટલી મસ્જિદો અને મનોરંજનને આવરી લીધું છે જેથી કોઈ પણ અસામાજિક તત્વો વાતાવરણ બગડવા માટે રંગ અથવા બીજું કંઇપણ ન ફગાવી શકે.”

“જોકે અહીંયા શોભાયાત્રાને કારણે ક્યારેય કોઇ તનાવ આવ્યો નથી, ન તો આવી કોઈ ઘટના બની છે, પરંતુ તે સાવચેતી રૂપે દર વર્ષે કરવામાં આવે છે.” લગભગ આઠ-દસ વર્ષથી આવું બન્યું છે. ”

શોભાયાત્રા તરફ જવાના માર્ગમાં, છ મોટી મસ્જિદો ઉપરાંત, ઘણી નાની મસ્જિદો અને થોડી મસ્જિદો યોજાય છે.

બે દિવસ પહેલા જ જિલ્લાના ઉચ્ચ અધિકારીઓએ સ્થાનિક લોકો સાથે મળીને સુમેળની ચર્ચા કરી હતી.

બરેલી ઝોનના પોલીસ મહાનિરીક્ષક રાજેશકુમાર પાંડેએ જણાવ્યું હતું કે મસ્જિદના મૌલવીઓ અને વિસ્તારના મુસ્લિમ સમુદાયના લોકો વહીવટની આ પહેલને આવકારે છે અને તેઓ પોતાને સુરક્ષા માટે મસ્જિદોને ઢાંકવા કહે છે.

તેમના મતે, “શહેરમાં સુરક્ષા જાળવવા માટે, મસ્જિદો અને સમગ્ર શહેરની સુરક્ષા માટે અનેક જિલ્લાઓના અર્ધલશ્કરી દળો, પીએસી અને પોલીસ બળોને પણ મોટી સંખ્યામાં બોલાવવામાં આવ્યા છે. આ સિવાય, જુલૂસને ડ્રોન દ્વારા મોનિટર કરવામાં આવશે. ”

અધિકારીઓ શહેરમાં કૂચ કરે છે

લાટ સાહેબની શોભાયાત્રામાં શું થાય છે?

લેટ સહબ સરઘસના આયોજકોનું કહેવું છે કે પહેલા તેને નવાબ સરઘસ કહેવામાં આવતું હતું પરંતુ બાદમાં તે લાટ સહબ શોભાયાત્રા બની હતી.

આ કાર્યક્રમના આયોજન સાથે સંકળાયેલા સંજય વર્મા બીબીસી સાથેની વાતચીતમાં કહે છે, “શોભાયાત્રા કા ofવાની પરંપરા સો વર્ષથી પણ જૂની છે. તેમાં એક વ્યક્તિ લાટ સહબ નામની ગાડી પર બેસે છે. લાટ સાહેબ જીવે છે. સંપૂર્ણ સુરક્ષા સાથે. અને કેટલાક લોકો તેની સુરક્ષા હેઠળ તૈનાત પણ છે. ”

જૂતાને લાત મારવાની પરંપરા હતી, પરંતુ હવે લોકો ભાગ્યે જ એવું કરે છે. શોભાયાત્રા લાલા વિસ્તારથી નીકળીને પહેલા મંદિર આવે છે અને પછી સરફા માર્કેટ થઈને કોટવાલી પહોંચે છે.

કોટવાલીમાં કોતવાલ પરંપરા મુજબ લાટ સાહેબને સલામ કરે છે અને ત્યારબાદ વિશ્વનાથ મંદિર ખાતે સદર બજાર થઈ કુથા લાલાથી સમાપ્ત થાય છે. ”

સંજય વર્મા કહે છે કે નવાબ સાહેબ અથવા લટ સાહેબની ઓળખ ગુપ્ત રાખવામાં આવી છે અને તેના માટે તેમને પૈસા પણ આપવામાં આવે છે.

સંજય વર્માના જણાવ્યા અનુસાર આ રકમ ઓછામાં ઓછી 11 હજાર છે પરંતુ ઘણી વાર લાખ-બે લાખ સુધી પહોંચી જાય છે.

એક સ્થાનિક નાગરિક, રાશિદ કમાલ કહે છે કે લાટ સહબ અથવા નવાબ સાહબ એક ગરીબ મુસ્લિમને બનાવવામાં આવે છે, અને તેના પર પગરખાં નાખવામાં આવે છે.

આયોજકો દ્વારા તેમની ઓળખ ગુપ્ત રાખવામાં આવી છે.

સંજય વર્મા કહે છે, “તે કોણ બનાવવામાં આવશે તે જરૂરી નથી, પરંતુ જે ભગવાન તરીકે ખુરશી પર બેસે છે તે જાહેર કરવામાં આવતું નથી. સ્વામી અહીં જ હોય, પરંતુ બહારથી કોઈ હોય. વ્યક્તિ ઘણીવાર હોય છે. એક ‘અક્ષર’ બનાવ્યો.

“હોળી પછીના પ્રથમ બે ત્રણ દિવસથી, તેમના રોકાણ અને ભોજનની વ્યવસ્થા પણ આયોજકો દ્વારા કરવામાં આવે છે. ઓળખ ગુપ્ત રાખવાનો એક માત્ર હેતુ એ છે કે કોઈ તેની મજાક ન કરે. ”

‘ભૂતકાળમાં તણાવ સર્જાયો’

હમણાં સુધી પોલીસ કોઈપણ કોમી તનાવને નકારે છે, પરંતુ સ્થાનિકો કહે છે કે ઘણી વખત તણાવની પરિસ્થિતિઓ બની છે.

એક સ્થાનિક પત્રકાર સુશીલ શર્મા કહે છે, “આ શોભાયાત્રામાં મોટી સંખ્યામાં ભીડ છે, અરાજકતા છે. ઘણી વખત એવું બન્યું છે કે જ્યારે મસ્જિદના લોકો રંગ આપી ચૂક્યા છે અને વિવાદની પરિસ્થિતિ .ભી થઈ છે. કેટલીક વખત કેટલાક અસામાજિક તત્વો ભીડથી ફાયદો થયો છે. “તેણે ઉપાડતી વખતે મસ્જિદ પર પગરખા પણ ફેંકી દીધા હતા. આવી ઘટનાઓ પછી જ શોભાયાત્રામાં પડી રહેલી 40 જેટલી મસ્જિદો સંપૂર્ણ રીતે areંકાઈ ગઈ છે.”

સુશીલ શર્મા કહે છે કે હોળી નિમિત્તે આ શોભાયાત્રામાં લાટ સાહેબને મધ્યે ખુરશી પર ભેંસની ગાડી પર બેસાડીને હેલ્મેટ પર બેસાડવામાં આવે છે. શર્મા કહે છે કે ભગવાન વર્ષો સુધી લોકો તેમના ઘરે ફાટેલા અને જૂતા પગરખાં અને ચપ્પલ એકત્રિત કરે છે.

હાલ જિલ્લા મેજિસ્ટ્રેટ અને પોલીસ અધિક્ષક દૈનિક સમીક્ષા કરી રહ્યા છે અને શાંતિપૂર્ણ રીતે શોભાયાત્રાને દૂર કરવા માટે પોલીસ સ્ટેશન કક્ષાએ શાંતિ સમિતિની બેઠકો યોજાઇ રહી છે.

જનતા ન્યુઝ 360 ગ્રુપમાં જોડાવા માટે લિંક ઓપન કરો

તથા

મિત્રોને મોકલો

https://chat.whatsapp.com/ENWnjy48XcYCTWM3QGjwgt

Leave a Reply

Your email address will not be published.